موبایل‌های قدیمی از معدن طلا ارزشمندترند

گزارش تازه‌ای که با استناد به داده‌های سازمان ملل منتشر شده، نشان می‌دهد تلفن‌های همراه قدیمی و وسایل الکترونیکی بلااستفاده می‌توانند به منبعی بسیار ارزشمندتر از معادن سنتی طلا تبدیل شوند.

 بر اساس این گزارش، یک تن تلفن همراه قدیمی ممکن است تا ۸۰۰ برابر بیشتر از یک تن سنگ معدن معمولی، طلا در خود داشته باشد؛ موضوعی که توجه کارشناسان محیط‌زیست و اقتصاد را به «معدن‌کاری شهری» جلب کرده است.

کارشناسان می‌گویند درون بسیاری از دستگاه‌های الکترونیکی، از تلفن همراه گرفته تا لپ‌تاپ و تجهیزات دیجیتال، فلزات ارزشمندی مانند طلا، نقره، پالادیوم و مس وجود دارد. این فلزات به دلیل رسانایی بالا و مقاومت زیاد، در ساخت مدارهای الکترونیکی و قطعات حساس به کار می‌روند. به همین دلیل، زباله‌های الکترونیکی امروز فقط «آشغال» محسوب نمی‌شوند، بلکه نوعی ذخیره پنهان مواد خام هستند.

در گزارش سازمان ملل آمده است که مدارهای الکترونیکی داخل تلفن‌ها، به‌ویژه بردهای اصلی، تراکم بالایی از فلزات گران‌بها دارند. همین مسئله باعث شده مفهوم «معدن‌کاری شهری» در سال‌های اخیر اهمیت بیشتری پیدا کند. در این روش، به‌جای استخراج فلزات از معادن طبیعی، مواد ارزشمند از دستگاه‌های الکترونیکی قدیمی بازیابی می‌شوند.

فرآیند بازیافت این دستگاه‌ها پیچیده اما سودآور توصیف شده است. ابتدا تلفن‌ها و تجهیزات الکترونیکی به قطعات مختلف تفکیک می‌شوند؛ بخش‌هایی مانند باتری، پلاستیک و مدارهای الکترونیکی جدا می‌شوند و سپس از طریق روش‌های شیمیایی، مغناطیسی و فیلترهای صنعتی، فلزات گران‌بها استخراج می‌شوند. کارشناسان تأکید دارند که این فرایند به فناوری پیشرفته و نظارت دقیق نیاز دارد، زیرا برخی مواد شیمیایی مورد استفاده می‌توانند برای محیط‌زیست خطرناک باشند.

یکی از مشهورترین نمونه‌های موفق این سیستم در ژاپن اجرا شد. پیش از برگزاری المپیک توکیو، دولت ژاپن کمپینی ملی برای جمع‌آوری میلیون‌ها تلفن و دستگاه الکترونیکی قدیمی راه‌اندازی کرد. فلزات بازیافتی به‌دست‌آمده از این زباله‌ها بعدا در ساخت مدال‌های طلای، نقره و برنز المپیک استفاده شد؛ اقدامی که توجه جهانی را به ظرفیت اقتصادی زباله‌های الکترونیکی جلب کرد.

برخی برآوردها نشان می‌دهد در هر تلفن همراه به‌طور متوسط چند ده میلی‌گرم طلا وجود دارد. هرچند این مقدار برای یک دستگاه ناچیز به نظر می‌رسد، اما وقتی میلیون‌ها تلفن کنار هم قرار می‌گیرند، حجم عظیمی از فلزات ارزشمند ایجاد می‌شود. حتی برخی متخصصان می‌گویند استخراج طلا از زباله‌های الکترونیکی، در بسیاری موارد از استخراج آن از معادن طبیعی مقرون‌به‌صرفه‌تر است.

با وجود این ظرفیت عظیم، هنوز بخش بزرگی از زباله‌های الکترونیکی جهان بازیافت نمی‌شود. طبق گزارش‌ها، سالانه بیش از ۶۰ میلیون تن زباله الکترونیکی در جهان تولید می‌شود، اما کمتر از ۲۰ درصد آن وارد چرخه بازیافت می‌شود. بسیاری از تلفن‌های قدیمی همچنان در کشوهای خانه‌ها باقی می‌مانند یا مستقیما دور انداخته می‌شوند؛ در حالی که می‌توانند به منبعی مهم برای تأمین فلزات کمیاب و کاهش فشار بر معادن طبیعی تبدیل شوند.

تحلیلگران معتقدند با افزایش تقاضا برای فلزات مورد استفاده در صنایع فناوری، خودروهای برقی و انرژی پاک، اهمیت بازیافت زباله‌های الکترونیکی در سال‌های آینده بسیار بیشتر خواهد شد. به باور آن‌ها، «معدن‌های آینده» شاید نه در دل کوه‌ها، بلکه در خانه‌ها و کشوهای مردم پنهان شده باشند.