تفاوت تولید خالص و ناخالص داخلی چیست

تولید ناخالص داخلی (GDP) یکی از شاخص های کلیدی اقتصاد کشور می باشد که ارزش بازاری تمام کالاها و خدمات تولید شده در یک دوره مشخص (معمولا یک سال) را اندازه گیری می کند.

به زبان ساده تر، شاخص تولید ناخالص داخلی نشان می دهد که اقتصاد یک کشور چقدر کالا و خدمات قابل فروش تولید کرده است. رشد این شاخص نشان دهنده رشد اقتصادی، افزایش درآمدها و گسترش فعالیت های تولیدی و خدماتی یک کشور می باشد.

ما در این مقاله از وب سایت رسمی آریا تهران (معتبرترین مرکز آموزش فنی حرفه ای کشور) قصد داریم به صورت کامل تعریف تولید ناخالص داخلی به زبان ساده را قرار می دهیم و سپس به تفاوت های تولید خالص و ناخالص داخلی می پردازیم.

علاوه بر این، فرمول تولید ناخالص داخلی و مثال های آن را بررسی خواهیم کرد. خوشحال می شویم حتما نظرات و سوالات خود در رابطه با این مطلب آموزشی، در بخش دیدگاه های انتهای صفحه درج کنید.

تولید ناخالص داخلی چیست

تولید ناخالص داخلی یا همان GDP مخفف عبارت Gross Domestic Product می باشد و یکی از مهم ترین شاخص های اقتصاد محسوب می شود. برای آشنایی بیشتر با مفهوم تولید، می توانید مقاله تولید چیست را مطالعه کنید.

تولید ناخالص داخلی شامل ارزش کالاها و خدمات تولید شده در داخل مرزهای کشور می باشد و ارزش پولی تمام کالاهای نهایی و خدمات تولید شده در یک کشور را طی بازه زمانی مشخص (معمولا یک سال) نشان می دهد.

در محاسبه تولید ناخالص داخلی، فقط کالاها و خدمات نهایی لحاظ می شوند.

در واقع، کالای نهایی کالایی است که به صورت مستقیم به مصرف کننده نهایی می رسد و در فرآیند تولید محصول دیگر استفاده نمی شود. خدمات نهایی نیز به صورت مستقیم برای استفاده نهایی ارائه می شوند.

کالای واسطه نیز یک مفهوم مهم دیگر است. کالای واسطه ای کالایی است که از آن برای تولید کالاها یا خدمات دیگر استفاده می شود.

مثال تولید ناخالص داخلی	تولیدات محصولات یک کارخانه چینی در ایران به عنوان بخشی از تولیدات ناخالص داخلی ایران محسوب می شود.
مثال کالای واسطه	کشاورز گندم را تولید و به کارخانه می فروشد. کارخانه آرد تولید می کند و آرد را به نانوایی می فروشد. نانوایی نیز با آرد نان تولید می کند. تمام این موارد کالاهای واسطه هستند.

در این مثال، فقط ارزش نهایی نان در محاسبه تولید ناخالص داخلی لحاظ می شود. این کار باعث می شود ارزش واقعی تولیدات کشور به درستی اندازه گیری شود.

استانداردهای تولید ناخالص داخلی (GDP)

استانداردهایی که در محاسبه تولید ناخالص داخلی کشور لحاظ می شوند، به شرح زیر است:

داخلی بودن تولید (محدوده مکانی): فقط کالاها و خدمات نهایی که در داخل جغرافیای فیزیکی کشور تولید و ارائه شده، لحاظ می شوند. مثال، اگر یک کارخانه خودروسازی آلمانی در داخل کشور ایران فعالیت کند، تولیدات این کارخانه در تولید ناخالص داخلی ایران محسوب می شود.

محدوده زمانی (سالانه یا فصلی بودن): تولید ناخالص داخلی همیشه برای یک بازه زمانی مشخص اندازه گیری می شود که معمولا این بازه های زمانی یک سال یا یک فصل هستند.

با رعایت این استانداردها می توان یک چرخه تولید مناسب برای تولید محصولات در صنایع مختلف راه اندازی کرد. برای آشنایی با چرخه یا همان فرایند تولید محصولات، می توانید مقاله فرایند تولید چیست را مطالعه کنید.

تفاوت تولید خالص و ناخالص داخلی

اصلی ترین تفاوت تولید خالص و ناخالص داخلی در این است که در تولید خالص داخلی (NDP) هزینه استهلاک کالاهای سرمایه ای و درایی های ثابت ازجمله ساختمان، دفتر، رایانه، ماشین آلات و تجهیزات حمل و نقل که در مسیر تولید مورد استفاده قرار می گیرند، کسر می شود.

برای درک بهتر این مفاهیم در حسابداری ابتدا باید با مفهوم درست درآمد آشنا شوید. به همین دلیل توصیه حتما به مقاله آموزشی درامد چیست سر بزنید.

تفاوت تولید ناخالص داخلی (GDP) با تولید ناخالص ملی (GNP)

دو مفهوم در اقتصاد وجود دارد که شامل تولید ناخالص داخلی (GDP) و تولید ناخالص ملی (GNP) می شود و خیلی از افراد تفاوت این دو مفهوم را نمی دانند. در قسمت بالا به صورت کامل تولید ناخالص داخلی را تعریف کردیم.

حال، اصلی ترین تفاوت تولید ناخالص داخلی با تولید ناخالص ملی در این است که در تولید ناخالص داخلی (GDP)، ارزش تمام کالاها و خدماتی که درون یک کشور تولید و ارائه شده اند محاسبه می شود.

اما در تولید ناخالص ملی (GNP)، تمام کالاها و خدماتی که به وسیله شهروندان یک کشور در سراسر جهان تولید می شود، لحاظ می شود.

تولید ناخالص داخلی چگونه محاسبه می شود

به صورت کلی برای محاسبه تولید ناخالص داخلی سه روش وجود دارد که عبارت اند از:

• روش محاسبه از طریق تولیدات
• روش محاسبه از طریق مخارج
• روش محاسبه از طریق درآمد

در ادامه این مطلب هر کدام از این روش ها را به همراه فرمول محاسبه تولید ناخالص داخلی به صورت کامل و به زبان ساده آموزش می دهیم. اما توجه داشته باشید که نتیجه هر سه روش باید یکسان باشد.

برای یادگیری بهتر محاسبه تولید ناخالص داخلی باید حتما با انواع سرمایه در حسابداری آشنا باشید. توصیه می کنیم حتما به صفحه لینک شده مراجعه کنید.

1. روش تولیدات یا ارزش افزوده

در این روش تولید ناخالص بر پایه مجموع ارزش افزوده تولید شده در هر بخش از اقتصاد محاسبه می شود.

منظور از ارزش افزوده، تفاوت بین ارزش کل تولیدات نهایی یک واحد و خدمات واسطه ای است که برای تولید یک محصول استفاده شده است.

این روش معمولا برای مقایسه عملکرد صنایع مختلف و تحلیل اقتصاد استفاده می شود. فرمول این روش به صورت زیر است:

تولید ناخالص داخلی= ارزش نهایی تولید – هزینه مواد اولیه

2. روش مخارج یا هزینه ای

در بین سه روش، روش مخارج پرکاربردترین راه برای اندازه گیری شاخص تولید ناخالص داخلی است که بر اساس میزان کل هزینه هایی که برای خرید کالاها و خدمات نهایی در یک اقتصاد انجام شده، محاسبه می شود.

در این روش باید میزان مصرف خانوار، دولت، موسسه های غیرانتفاعی موسسه های مالی را جمع بزنیم و به عدد به دست آمده، رقم خالص صادرات کشور را نیز اضافه می کنیم. در نتیجه این روش می توان میزان تولید ناخالص داخلی را به دست آورد.

فرمول روش مخارج برای محاسبه تولید ناخالص داخلی

فرمول محاسبه تولید ناخالص داخلی به صورت زیر است:

GDP=C + I + G +NX ( N-X)

توضیحات فرمول را می توانید در قالب جدول زیر مشاهده کنید.

در این فرمول “C” (مخارج خانوار)	شامل تمام هزینه هایی می شود که خانوار برای کالاها و خدمات نهایی پرداخت کرده اند.
در این فرمول “I” (سرمایه گذاری بخش خصوصی)	شامل هزینه هایی می شود که صرف خرید کالاهای سرمایه ای جدید مثل ابزارها، ماشین آلات و ساختمان ها شده است.
در این فرمول “G” (هزینه های دولت)	شامل هرگونه خرید کالا و خدماتی که دولت انجام داده است می شود.
در این فرمول “NX” (صادرات و واردات کالا و خدمات)	ارزش صادراتی که انجام شده منهای ارزش وارداتی که صورت گرفته است.

مثال روش مخارج یا هزینه ای

فرض کنید که در بازه زمانی یک سال، آمارهای رسمی اقتصاد کشور به شرح زیر می باشد:

• هزینه های مصرفی خانوارها: 500 میلیارد تومان
• سرمایه گذاری های بخش خصوصی: 200 میلیارد تومان
• مخارج دولت: 300 میلیارد تومان
• صادرات کالا و خدمات: 100 میلیارد تومان
• واردات کالا و خدمات: 80 میلیارد تومان

GDP= 500 + 200 + 300 + (100-80)

ابتدا پرانتز را حل می کنیم که برابر با 20 می شود. حال عدد 20 را با سایر اعداد قبل پرانتز جمع می کنیم که نتیجه عدد 1020 میلیارد تومان می شود. به همین راحتی شما می توانید با این روش تولید ناخالص داخلی یک سال را اندازه گیری کنید.

لازم به ذکر است که یکی از مباحث مهم در مدیریت تولید، محاسبه تولید ناخالص داخلی است. شما می توانید برای آشنایی با اصول مدیریت تولید مقاله مدیریت تولید چیست را مطالعه کنید.

3. روش درآمدی

در این روش، تولید ناخالص داخلی از مجموع درآمد کسب شده از فروش کالاها و خدمات توسط بنگاه‌های تولیدی بدست می‌آید. فرمول محاسبه تولید ناخالص داخلی از این روش به شرح زیر است:

GDP= W +R + I + P + (T-S)

توضیحات این فرمول نیز در جدول زیر قرار گرفته است.

در این فرمول “W” (حقوق و دستمزد)	شامل حقوق و دستمزد نیروی کار و مزایایی مانند حق سلامت و بازنشستگی و بیمه بیکاری می شود.
در این فرمول “R” (اجاره)	درآمد به دست آمده از املاک و همچنین،  درآمد به دست آمده از فروش یا واگذاری حق امتیاز، حق اختراع، حق تالیف کتاب یا اثر هنری است.
در این فرمول “I” (سود بهره پرداختی از سرمایه گذاران)	درآمدی که به خانوار تعلق می‌گیرد و ناشی از اجاره دادن منابع مالی‌ آن‌ها به شرکت‌ها و کسب‌وکارهاست.
در این فرمول “P” (سود شرکت ها)	مبلغی که برای شرکت‌ها پس از پرداخت اجاره، بدهی و حقوق کارمندان باقی می‌ماند.

مثال روش درآمدی

فرض کنید که داده های مالی زیر برای یک سال ثبت شده است و شما باید تولید ناخالص داخلی را محاسبه کنید.

• مجموع دستمزدها و مزایا: 400 میلیارد تومان
• کل درآمد حاصل از اجاره: 100 میلیارد تومان
• سود بهره پرداختی از سرمایه گذاران: 50 میلیارد تومان
• سود شرکت ها: 150 میلیارد تومان
• مالیات غیر مستردتولید: 70 میلیارد تومان
• یارانه های پرداخت شده از طرف دولت به بخش تولید: 20 میلیارد تومان

GDP= 400 + 100 + 50 +150 + (70-20)

به این ترتیب ابتدا باید پرانتز را انجام دهید که در این مثال عدد 50 می شود و سپس این عدد را با سایر اعداد قبل از پرانتز جمع ببندید که حاصل آن 750 میلیارد تومان می شود.

توجه داشته باشید که پیش بینی تولید خالص و ناخالص داخلی را باید در برنامه ریزی تولید درج کنید. برای آشنایی با این نوع از برنامه ریزی می توانید مقاله برنامه ریزی تولید چیست را مطالعه کنید.

فرمول تولید خالص داخلی

برای به دست آوردن میزان تولید خالص داخلی باید هزینه استهلاک را از تولید ناخالص داخلی کسر کنید، عدد به دست آمده همان تولید خالص داخلی می شود.

لازم به ذکر است که محاسبه تولید خالص و ناخالص در هر کارخانه و شرکتی بر عهده مدیر تولید می باشد. برای آشنایی با این شغل و وظایف آن می توانید مقاله وظایف مدیر تولید چیست را مطالعه کنید.

بهترین کلاس برای یادگیری محاسبه تولید ناخالص داخلی

آموزشگاه فنی حرفه ای آریا تهران به عنوان معتبرترین مرکز آموزشی کشور تحت نظارت سازمان فنی حرفه ای فعالیت می کند و بیش از 10 سال سابقه درخشان در برگزاری کلاس های حضوری و آنلاین حسابداری، کامپیوتر و سایر رشته های فنی حرفه ای دارد.

اگر می خواهید همه چیز درباره تولید خالص و ناخالص و امور حسابرسی های صنایع مختلف را یاد بگیرید، توصیه می کنیم در کلاس حسابداری صنعتی آموزشگاه آریا تهران ثبت نام و شرکت کنید. این کلاس نیز به دو صورت حضوری و آنلاین توسط اساتید مجرب برگزار می شود و در انتهای دوره قادر به دریافت مدرک بین المللی خواهید بود.

از طرفی، آموزشگاه فنی حرفه ای آریا تهران پکیج ویژه آموزش حسابداری صنعتی را برای عزیزانی که زمان کافی یا شرایط شرکت در کلاس را ندارند فراهم کرده است. این پکیج توسط بهترین استاد حسابداری آریا تهران ضبط شده و شما می توانید با کمترین هزینه آن را خریداری کنید.

جهت دریافت مشاوره رایگان، ثبت نام در کلاس های حضوری و آنلاین، خرید فیلم های آموزش حسابداری صنعتی و… می توانید همین حالا با شماره تلفن 02191098500 تماس بگیرید تا کارشناسان ما شما را راهنمایی کنند.

جمع بندی

ما در این مطلب آموزشی در وب سایت رسمی آریا تهران دو مفهوم مهم تولید خالص و ناخالص داخلی را به همراه تفاوت هایشان بررسی کردیم. علاوه بر این، سه روش رایج به همراه فرمول و مثال محاسبه تولید ناخالص داخلی در این مقاله برای شما قرار دادیم.

امیدواریم این مطلب برای شما عزیزان مفید بوده باشه. حتما اگر اطلاعات بیشتری در رابطه با تولید خالص و ناخالص داخلی دارید، در بخش دیدگاه های انتهای صفحه بنویسید.

سوالات متداول